شعر جدولی (آسیب شناسی نسل خردگریز)

                                             دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی

                                      محمدرضا شفیعی کدکنی

 

نمی‌‌دانم‌ شما هيچ‌گاه‌ جد‌ول كلمات‌ متقاطع‌ روزنامه‌ها را حل‌ كرده‌ايد؟ كمتر کسی‌ است‌ كه‌ دست‌ كم‌ یکی‌ دوبار به‌ اين‌ كار نپرداخته‌ باشد. در اين‌ جدول‌ها، كه‌ انواع‌ و اقسام‌ دارد، شما بدون‌ اينكه‌ بدانيد در "خط‌ عمودی‌" چه‌ كلماتی‌ در شرف شکل‌گیری‌ است‌، مشغول‌ پر كردن‌ "خط‌ افقی‌" هستيد و ناگهان‌ متوجه‌ می‌شويد كه‌ سر و کله‌ی كلمات‌ يا جملاتی‌ ر‌وی خط عمودی پيدا شده‌ است‌ كه‌ شما به‌ هيچ‌‌وجه‌ در فكر آنها نبوده‌ايد.

شعر جدولی‌ نيز چنين‌ شعری‌ است‌ كه‌ "نويسنده"‌ی آن‌ از به‌ هم‌ ريختن‌ خانواده‌ی كلمات‌ و تركيب‌ تصادفی‌ آن‌ها به‌ مجموعه‌ی بی‌‌شماريی استعاره‌ و مجاز و حتی‌ تمثيل‌ دست‌ می‌‌يابد، بی‌‌آنكه‌ درباره‌ی هيچ‌كدام‌ آنها، از قبل‌،انديشه‌ و‌ حس و حالتی‌ و تأملی‌ داشته‌ باشد. از نوادر اتفاقات‌ اين كه‌ بخش قابل ملاحظه‌ای‌ از اين‌ ايماژهای‌ جدولی زيبا و شاعرانه‌ و گاه‌ حيرت‌آورند. عيب‌ اين‌ نوع‌ ايماژها در چيز ديگری‌ است‌ كه‌ درآسيب‌شناسی بيماری‌های فرهنگی اقوام‌ بايد درباره‌ی آن‌ سخن‌ گفت‌.

قبل‌ از هر چيز به‌ اين‌ جدول‌ بسيار ساده‌ توجه‌ كنيد: